Rybnik

– miasto położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, największe i najważniejsze miasto Rybnickiego Okręgu Węglowego, będącego jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych w kraju oraz stolicą Subregionu Zachodniego. Obecnie jest miastem na prawach powiatu składającym się z 27 dzielnic, które zamieszkuje ok. 145 tys. mieszkańców Rybnik jest rónież siedzibą powiatu rybnickiego ziemskiego. Rybnik zajmuje 14 miejsce na liście największych miast polski wg powierzchni, 25 miejsce na liście największych miast polski wg ludności oraz dziewiąte miejsce na liście największych miast Województwa śląskiego.


Rybnik - historia



Dokładne początki Rybnika nie są znane. Pierwsze ślady osadnictwa na terenie obecnego miasta datuje się na ok. osiem tysięcy lat przed naszą erą. Znalezione przedmioty przemawiają za tezą, że w czasach panowania Rzymu prowadzona była wymiana handlowa z plemionami Celtów. Przodkowie rybniczan pochodzą z ze słowiańskiego plemienia Gołęszyców, zamieszkujących tereny Rybnika we wczesnym średniowieczu. Według Żywota św. Metodego tereny dzisiejszej południowej Polski (w tym także Rybnik) przyjęły chrzest z Wielkich Moraw (przypuszczalnie przed rokiem 906, gdyż w tymże roku państwo Wielkomorawskie przestało istnieć). W wydanym w 1922 r. Krótkim zarysie historii miasta Rybnika przy okazji opisu kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny znajdującym się na Górze Cerkwickiej czytamy: (...) zbudowany prawdopodobnie (...) na miejscu pogańskiej kontyny, zamienionej podług tradycji na świątynię chrześcijańską przez pierwszego w tych stronach misjonarza Osława, ucznia św. Metodego. Z tych i innych informacji możemy określić prawdopodobny czas chrztu Rybnika na ok. 900 rok. W średniowieczu Rybnik był osadą rybacką, leżącą na ważnym szlaku handlowym. W okolicach pełno było stawów rybnych, od których miasto wzięło swoją nazwę (rybnik oznacza w języku czeskim ‘staw rybny’). Szlak handlowy przebiegał przez takie miasta jak Kraków, Oświęcim, Wodzisław Śląski i Racibórz, co dawało mu szansę rozwoju – w II poł. XIII wieku Rybnik zmienił statut z osady na miasto. Miasto lokowane było na prawie niemieckim na przełomie XIII i XIV wieku. Rybnik do roku 1336 (później także w latach 1521-1532) był pod władaniem Piastów. Z tamtego okresu zachował się średniowieczny zamek piastowski. W latach 1336-1521 miastem rządzili czescy Przemiślidowie. W XV wieku, z powodu wojen husyckich, miasto uległo niemalże całkowitemu zniszczeniu. W XVI wieku Rybnik i okoliczne tereny stanowiły Państwo Rybnickie, będące pod rządami dynastii Habsburgów. Okres ten nie sprzyjał rozwojowi miasta, ponieważ często zmieniający się właściciele starali zapełnić się swoje kieszenie, niż zadbać o rozwój miasta. W tym czasie Rybnik zyskał prawo do jarmarków. Targowisko stanowił plac rybnickiego Rynku, który stanowił centralną część miasta. Rynek był głównie miejscem handlu, lecz odbywały się tam także przedstawienia, zebrania czy egzekucje. W tamtym okresie Rybnik był jednym z najmniejszych miast na Górnym Śląsku. Jego nieliczni mieszkańcy utrzymywali się głównie z rzemiosła, handlu, rolnictwa. Rybnik w Prusach Granice Prus w roku 1740 sięgnęły Rybnika. W II połowie XVIII wieku Rybnik został sprzedany królowi pruskiemu, Wilhelmowi Fryderykowi II, uzyskując statut wolnego miasta królewskiego, co wpłynęło na poprawę życia rybniczan, m.in. zniesiono poddaństwo oraz zaczęto przebudowę miasta – drewniane budynki zastąpione zostały murowanymi. W XIX wieku Rybnik osiągnął kolejne stadium rozwoju, stając się miastem powiatowym. Rozwój przemysłu (przede wszystkim górnictwo i browarnictwo) oraz doprowadzenie do Rybnika linii kolejowych (1856) przyczyniło się do wzrostu liczby mieszkańców miasta. Po zakończeniu I wojny światowej Rybnik był ważnym miejscem, jednym z głównych ośrodków, w których planowano powstania śląskie. W wyniku trzeciego powstania śląskiego, w roku 1922, Rybnik przeszedł pod władzę polską. Jego położenie sprawiło, że miasto nadal mogło się rozwijać, nadal wzrastała liczba mieszkańców, a w mieście znalazło się m.in. starostwo powiatowe. Dalszy rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Rybnik zajęty został już 1 września 1939 roku, mimo oporu żołnierzy i ochotników. W czasie II wojny światowej w powiecie rybnickim oraz okolicach działały tajne organizacje niepodległościowe: Śląska Chorągiew Harcerstwa Polskiego, Organizacja Orła Białego, Polska Organizacja Powstańcza, Polska Tajna Organizacja Powstańcza, Tajna Organizacja Niepodległościowa oraz największa z nich Służba Zwycięstwu Polski (SZP). Na bazie SZP powołano w 1940 r. Związek Walki Zbrojnej, który w lutym 1942 r. przemianowano na Armię Krajową. W Rybniku powstał Inspektorat Armii Krajowej podzielony na obwody: Rybnik, Pszczyna, Wodzisław Śląski i obwód zewnętrzny raciborsko-kozielski. Od marca 1942 r. inspektoratowi w Rybniku, został podporządkowany podinspektorat w Cieszynie z obwodami: Cieszyn, Jabłonków i Karwina. W inspektoracie zajmowano się działalnością wywiadowczą, działalnością dywersyjno-sabotażową, kolportowaniem tajnych pism tj. „Zew Wolności”, „Nad Odrą czuwa straż”. Partyzantkę w Inspektoracie w głównej mierze tworzyły osoby, którym okupant zagrażał: powstańcy śląscy, dezerterzy z armii niemieckiej, uciekinierzy z obozów jenieckich, robót przymusowych, więzień i obozów koncentracyjnych. Dzięki siatce wywiadowczej Inspektoratu o kryptonimie „August” uzyskiwano informacje na temat działalności wojskowej oraz cywilnej okupanta. W obwodzie raciborsko-kozielskim dokonano rozpoznania obrony przeciwlotniczej i produkcji zakładów. Informacje te zostały przekazane aliantom. Siatka działała od marca 1942 r. w styczniu 1943 r., została rozbita, hitlerowcy aresztowali 97 osób. Rybnicki Inspektorat Armii Krajowej działał, aż do kwietnia 1945 roku, kiedy zakończono działania wojenne na terenach Śląska. Miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie 26 marca 1945 roku. Częściowo zniszczone miasto powoli zaczęło się odbudowywać. Koncentrowano się przede wszystkim nad rozwojem przemysłu węglowego, co w niedługim czasie owocuje powstaniem Rybnickiego Okręgu Węglowego (ROW). Rozwinęło się także szkolnictwo, kultura i sport. W latach 70. Rybnik powiększył swe terytorium, ponieważ włączonych zostało do niego kilka podrybnickich wiosek i miasteczek. W tym okresie w dzielnicy Rybnicka Kuźnia zostaje otwarta elektrownia, obecnie jedna z największych w Polsce. Poza przemysłem rozwijała się oświata, kultura, sport i rekreacja. Powstawały nowe osiedla mieszkaniowe m.in największe w Rybniku to osiedle Nowiny. Gruntownie zrekonstruowano szkolnictwo.

Racibórz - Kuźnia Raciborska - Powiat raciborski